Vrouwen voor de Amsterdamse raad

Voor de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 in Amsterdam hadden 265 vrouwen en 345 mannen zich kandidaat gesteld. Ook waren er vijf kandidaten die zich niet identificeren als man of vrouw. Dat betekent dat 43,1 procent van de kandidaten vrouw was en 0,8 procent zich niet identificeerde als man of vrouw. 56,1 procent was man.

Het aantal en aandeel vrouwelijke kandidaten lag niet eerder zo hoog. Tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022 hadden 232 vrouwen zich kandidaat gesteld, wat neerkomt op 41,6 procent. In 2018 lag dat aandeel op 39,4 procent.

Tot 1939 schommelde het percentage vrouwelijke kandidaten rond de 10 procent. Sinds de Tweede Wereldoorlog en vooral sinds de jaren zeventig is dat aandeel steeds groter geworden. In 1978 was voor het eerst meer dan 20 procent van de kandidaten vrouw. In 2006 was het aandeel vrouwelijke kandidaten opgelopen tot meer dan 30 procent.

Sinds de jaren zeventig is zowel het totaal aantal kandidaten als het aantal vrouwen op de lijst toegenomen. In 1966 waren er 191 kandidaten voor de Amsterdamse gemeenteraad. In 1986 waren dat er 364 en in 2014 538. Het aantal vrouwelijke kandidaten nam sterker toe van 26 in 1966 naar 103 in 1986 en 183 in 2014.

Lijsttrekkers

In 2026 stonden er 35 partijen op de lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam. Dat betekent dat er ook 35 lijsttrekkers waren (de eerste persoon op iedere lijst). Onder hen waren elf vrouwen. Dit komt neer op 31 procent. Het is het hoogste aandeel sinds vrouwen zich verkiesbaar mogen stellen.

Het aantal vrouwelijke lijsttrekkers is net als het aantal vrouwelijke kandidaten toegenomen in de afgelopen decennia. Tot in de jaren zestig waren lijsttrekkers bijna altijd mannen, op enkele uitzonderingen na. Langzaam veranderde dat. Vanaf de jaren zeventig waren er steeds meer vrouwelijke lijsttrekkers.

In 2002 was 30 procent van alle lijsttrekkers vrouw. Er waren toen zes vrouwelijke lijsttrekkers op een totaal van twintig. Dat aandeel zakte de jaren erna weer terug, maar bij de afgelopen drie gemeenteraadsverkiezingen waren weer ongeveer drie op de tien lijsttrekkers vrouw.

Stemmen

Hoewel het merendeel van de lijsttrekkers en andere kandidaten nog altijd man is, krijgen vrouwen al een aantal jaar wel meer dan de helft van de stemmen. Tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen werd in Amsterdam 61,8 procent van de stemmen uitgebracht op een vrouw. Dat is het op een na hoogste percentage sinds vrouwen zich verkiesbaar mogen stellen. Alleen in 2022 lag het aandeel met 67,2 procent hoger.

In 2018 ging voor het eerst meer dan de helft van de stemmen naar vrouwen. Tijdens de verkiezingen in 2006 bleef het aandeel net onder die grens steken op 46,9 procent. In 2010 en 2014 lag het percentage weer wat lager en kregen vrouwen ongeveer een derde van de stemmen. Dat kwam deels doordat het aantal vrouwelijke lijsttrekkers in die jaren ook lager lag.

Dat het percentage stemmen op vrouwen hoger is dan het percentage vrouwelijke kandidaten, betekent dat vrouwen gemiddeld meer stemmen per persoon krijgen dan mannen. In 2026 ontvingen vrouwen gemiddeld 803 stemmen, tegenover 380 voor mannen. Vrouwen kregen gemiddeld per persoon dus ruim twee keer zoveel stemmen als mannen.

Lange tijd stonden er niet alleen meer mannen op de kandidatenlijsten voor de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen, zij kregen gemiddeld per persoon ook meer stemmen dan vrouwen. Dat veranderde in 2002. Sindsdien hebben vrouwen tijdens elke gemeenteraadsverkiezing gemiddeld meer stemmen per persoon ontvangen dan mannen.

De Amsterdamse raad is op 1 april geïnstalleerd. Daarin zitten nu 24 vrouwen en 21 mannen. Mogelijk verandert die verhouding nog als een deel van de raadsleden na de formatie wethouder wordt.